એશિયન વોટરબર્ડ સેન્સસ 2023

7 – 22 જાન્યુઆરી, 2023 દરમિયાન એશિયન વોટરબર્ડ સેન્સસ (AWC)નું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.
  • AWC 2023ના ભાગ રૂપે હાથ ધરવામાં આવેલ સર્વેક્ષણ દર્શાવે છે કે કેટલાક સ્થળાંતર કરનારા વોટરબર્ડ્સની વસ્તી, ખાસ કરીને કેરળના અલાપ્પુઝા પ્રદેશની મુલાકાત લેતી બતકની પ્રજાતિઓ ઘટી રહી છે.

મુખ્ય મુદ્દા

  • અલાપ્પુઝાના ઉત્તરીય ભાગોમાં તાજેતરમાં હાથ ધરાયેલા સર્વેક્ષણ દ્વારા બહાર આવ્યું છે કે વોટરબર્ડ્સના સ્થળાંતર પેટર્નમાં ફેરફાર થઈ રહ્યો છે.
  • તે દર્શાવે છે કે કેટલાક સ્થળાંતર કરનારા વોટરબર્ડ્સ, ખાસ કરીને બતકની પ્રજાતિઓની વસ્તી ઘટી રહી છે.
  • વન વિભાગની સામાજિક વનીકરણ શાખા અને પક્ષી નિરીક્ષક જૂથ બર્ડર્સ એઝુપુન્ના દ્વારા સંયુક્ત રીતે આયોજિત સર્વેક્ષણમાં 117 પ્રજાતિના 15,335 પક્ષીઓ નોંધાયા હતા. ગયા વર્ષે, સર્વેમાં લગભગ 9,500 પક્ષીઓ જોવા મળ્યા હતા.
  • સૌથી ચોંકાવનારું પાસું એ હતું કે ઉત્તરી શોવેલર, કોમન ટીલ અને યુરેશિયન વિજિયન જેવી બતકની પ્રજાતિઓ, જે અગાઉના સર્વેક્ષણોમાં જોવામાં આવી હતી, તે આ વખતે સંપૂર્ણપણે ગાયબ હતી.
  • જળવાયુ પરિવર્તનને કારણે આ પ્રદેશમાં આવતા પક્ષીઓની સંખ્યા પર અસર પડી છે.
  • સૂર સરોવર વન્યજીવ અભયારણ્ય ખાતે પણ સર્વે હાથ ધરવામાં આવ્યો હતો અને જાણવા મળ્યું હતું કે રશિયા અને સાઇબિરીયા સહિત સુદૂર મધ્ય એશિયા અને ઉત્તર એશિયામાંથી સ્થળાંતર કરનારા જળ પક્ષીઓનું પાછલા વર્ષોની સરખામણીમાં આ વર્ષે ઓછું સ્થળાંતર નોંધાયું હતું.
  • ગ્રેટ વ્હાઇટ પેલિકન અને ડેલમેટિયન પેલિકન્સ સૂર સરોવર વન્યજીવ અભયારણ્યમાં ગયા વર્ષની સરખામણીમાં આ વર્ષે ઓછી સંખ્યામાં જોવા મળ્યા હતા.
  • સૂર સરોવર એ ભારતની 467 IBA સાઇટ્સ (મહત્ત્વપૂર્ણ પક્ષી અને જૈવવિવિધતા વિસ્તાર) પૈકીની એક છે જેમાં સમૃદ્ધ પક્ષીજીવન વિવિધતા છે.

એશિયન વોટરબર્ડ સેન્સસ (AWC) વિશે

  • આ વસ્તી ગણતરી વેટલેન્ડ્સ ઇન્ટરનેશનલ સાઉથ એશિયા દ્વારા દર વર્ષે જાન્યુઆરીના મધ્યમાં BNHS (બોમ્બે નેચરલ હિસ્ટ્રી સોસાયટી) સાથેની સંયુક્ત ભાગીદારી દ્વારા યોજવામાં આવે છે.
  • AWC એ વૈશ્વિક વોટરબર્ડ મોનિટરિંગ પ્રોગ્રામ, ઇન્ટરનેશનલ વોટરબર્ડ સેન્સસ (IWC), વેટલેન્ડ્સ ઇન્ટરનેશનલ દ્વારા સંકલિત એક અભિન્ન ભાગ છે.
  • તે આફ્રિકા, યુરોપ, પશ્ચિમ એશિયા, નિયોટ્રોપિક્સ અને કેરેબિયનમાં આંતરરાષ્ટ્રીય વોટરબર્ડ સેન્સસના અન્ય પ્રાદેશિક કાર્યક્રમો સાથે સમાંતરમાં યોજાય છે.
  • AWCની શરૂઆત 1987માં ભારતીય ઉપખંડમાં કરવામાં આવી હતી અને ત્યારથી તે એશિયાના મુખ્ય પ્રદેશોને આવરી લેવા માટે ઝડપથી વિકસ્યું છે, અફઘાનિસ્તાનથી પૂર્વ તરફ જાપાન, દક્ષિણપૂર્વ એશિયા અને ઑસ્ટ્રેલીયા.
  • વસ્તી ગણતરી સમગ્ર પૂર્વ એશિયાઈ – ઑસ્ટ્રેલિયન ફ્લાયવે અને મધ્ય એશિયાઈ ફ્લાયવેના મોટા ભાગને આવરી લે છે.

વસ્તી ગણતરીનો હેતુ

  • વાર્ષિક ધોરણે વેટલેન્ડની સ્થિતિનું નિરીક્ષણ કરવું.
  • વોટરફોલ અને વેટલેન્ડ્સ વિશે વધુ જાણવા માટે નાગરિકોને પ્રોત્સાહિત કરવા.
  • વેટલેન્ડ્સ માટે સ્થાનિક સંરક્ષણ પ્રવૃત્તિઓને ટેકો આપવો.
  • આ વસ્તી ગણતરીના ડેટા અને માહિતીનો ઉપયોગ રાષ્ટ્રીય જળ પક્ષી અને વેટલેન્ડને પ્રોત્સાહન આપવા માટે થાય છે
  • મધ્ય એશિયન ફ્લાયવે અને પૂર્વ એશિયન-ઓસ્ટ્રેલિયન ફ્લાયવે સાથે સંરક્ષણ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ.

Leave a Comment

Share this post