ભારતમાં Water Bodies (જળ સંસ્થાઓ) પર પ્રથમવાર વસ્તીગણતરી

ભારતમાં Water Bodies (જળ સંસ્થાઓ) પર પ્રથમવાર વસ્તીગણતરી

  • દેશના ઈતિહાસમાં પ્રથમ વખત પ્રધાનમંત્રી જલ શક્તિ મંત્રાલયે પ્રથમવાર Water Bodies (જળ સંસ્થાઓ) પર વસ્તી ગણતરી હાથ ધરી છે. વસ્તીગણતરી ભારતના જળ સંસાધનોની વ્યાપક યાદી પૂરી પાડે છે, જેમાં તળાવ, ટાંકી, સરોવરો તેમજ કુદરતી અને માનવસર્જિત જળાશયોનો સમાવેશ થાય છે.
  • તમામ જળ સંસ્થાઓનો વ્યાપક રાષ્ટ્રીય ડેટાબેઝ બનાવવા માટે 6ઠ્ઠી લઘુ સિંચાઈ વસ્તી ગણતરી સાથે સંકલન કરીને કેન્દ્રીય પ્રાયોજિત યોજના “સિંચાઈ વસ્તી ગણતરી” હેઠળ વસ્તી ગણતરી શરૂ કરવામાં આવી છે (સંદર્ભ વર્ષ 2017-18). જળ સંસ્થાઓના પ્રકાર, સ્થિતિ, અતિક્રમણની સ્થિતિ, ઉપયોગ, સંગ્રહ ક્ષમતા, સંગ્રહસ્થાન ભરવાની સ્થિતિ વગેરે સહિત તમામ મહત્વના પાસાઓની માહિતી એકત્ર કરવામાં આવી હતી.
  • જલ શક્તિ મંત્રાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી પ્રથમ વોટરબોડીઝના રિપોર્ટ મુજબ, ભારતમાં તળાવ અને સરોવરો જેવા 24.24 લાખ જળાશયો છે.

વસ્તી ગણતરીના મુખ્ય તારણો

  • દેશમાં 24,24,540 જળાશયોની ગણતરી કરવામાં આવી છે, જેમાંથી 97.1% (23,55,055) ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં છે અને માત્ર 2.9% (69,485) શહેરી વિસ્તારોમાં છે. જળાશયોની સંખ્યાની દ્રષ્ટિએ ટોચના 5 રાજ્યો પશ્ચિમ બંગાળ, ઉત્તર પ્રદેશ, આંધ્રપ્રદેશ, ઓડિશા અને આસામ છે જે દેશના કુલ જળાશયોના 63% જેટલા જળાશયો ધરાવે છે.
  • શહેરી વિસ્તારોમાં જળાશયોની સંખ્યાના સંદર્ભમાં ટોચના 5 રાજ્યો પશ્ચિમ બંગાળ, તમિલનાડુ, કેરળ, ઉત્તર પ્રદેશ અને ત્રિપુરા છે, ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ટોચના 5 રાજ્યો પશ્ચિમ બંગાળ, ઉત્તર પ્રદેશ, આંધ્ર પ્રદેશ, ઓડિશા અને આસામ છે. પશ્ચિમ બંગાળમાં સૌથી વધુ સંખ્યામાં તળાવો અને જળાશયો છે, જ્યારે આંધ્ર પ્રદેશમાં સૌથી વધુ ટાંકીઓ છે. તમિલનાડુમાં સૌથી વધુ સરોવરો છે અને મહારાષ્ટ્ર જળ સંરક્ષણ યોજનાઓ સાથે અગ્રેસર રાજ્ય છે.

Leave a Comment

Share this post